Yalnız üretmenin tuzakları

Tek başına ürün yapmanın güzel tarafları çok. Kimseye hesap vermiyorsun, kararları hızlı alıyorsun, ortaklık kavgası yaşamıyorsun. Ama aynı özgürlüğün bir de faturası var: kimse sana hesap sormuyor, kararların doğru mu yanlış mı söyleyen kimse yok ve kötü bir haftayı paylaşacak bir iş arkadaşın da yok.

Hacker News'te 2017'de açılan bir başlık bunu çok yalın bir soruyla soruyor: "Yalnızım. Solo kurucular için görüntülü destek grupları var mı?" Başlığın altına 180 yorum gelmiş. Yani bu, birkaç kişinin değil, tek başına üreten çok sayıda insanın ortak derdi.

Bu yazıda solo kurucuların en sık düştüğü tuzakları ve topluluklarda işe yaradığı anlatılan çözümleri derledik.

Yalnızlık sadece bir his değil, bir iş riski

Yalnızlığı "biraz canım sıkılıyor" diye geçiştirmek kolay. Ama tek başına çalışanların anlattıkları, bunun doğrudan işe yansıdığını gösteriyor.

"Tek kişilik internet şirketinin arkasındaki sıkıcı teknoloji" yazısının HN tartışmasında, kariyerinin başında küçük bir şirketi tek başına yönettiğini söyleyen bir kullanıcı, işin ne kadar yalnızlaştırabileceğinin hiç konuşulmadığını yazıyor. Ona göre iş ya da teknik tarafta çıkan her sorunun yükünü tek başına taşıyorsun. Ortak çalışma alanının da bunu tam çözmediğini ekliyor.

Yani yalnızlık, kararların kalitesini, motivasyonu ve sonunda ürünün devam edip etmeyeceğini etkiliyor.

Tuzak 1: Kimse sormayınca işler kayıyor

Bir ekipte çalışırken "bunu cuma bitiririm" dediğin iş, biri soracağı için biter. Tek başınayken aynı iş sessizce bir sonraki aya kayar, sonra bir sonrakine.

MicroConf, 0–10 bin dolar yıllık gelir aralığındaki kurucular için hazırladığı sayfada bunu açıkça söylüyor: bu aşamada mastermind grubunun asıl amacı hesap vermek, yani planladığın bir işin bir ay daha kaymasını önlemek.

2017'deki HN başlığında bir kullanıcı da aynı şeyi kendi deneyiminden anlatıyor. Benzer durumdaki iki ile beş kişiyle bir grup kurmayı, bir ya da iki haftada bir saatlik görüntülü görüşme yapmayı, aradaki günlerde de bir mesaj kanalı açık tutmayı öneriyor. Ona göre bu gruplar hem ürün çıkarmasını hem de yalnızlıkla başa çıkmasını en çok sağlayan şey olmuş.

Tuzak 2: Tam zamana geçince motivasyon düşüyor

Bu tuzak çok kişiyi şaşırtıyor. Yan proje olarak yaparken keyifle çalıştığın ürün, tam zamanlı işin olunca birden ağırlaşabiliyor.

2020'deki bir Ask HN başlığında işten çıkarıldıktan sonra yan projesine tam zamanlı geçen bir kurucu bunu anlatıyor. Ürünü yaşamasına yetecek kadar gelir getiriyor. Ama "sadece yan proje"yken üzerinde çalışmanın daha kolay olduğunu, şimdi ise ne kadar az çalışırsa o kadar çok baskı hissettiğini, bu baskının da onu daha az çalıştırdığını yazıyor. Önceki girişiminde bir ortağı olduğunu, yükün paylaşıldığını ve hesap verebileceği biri olduğunu da ekliyor.

Buradan çıkan ders şu: işi bırakmadan önce, işin sağladığı düzeni ve hesap verme ortamını neyle değiştireceğini planla.

Tuzak 3: Kendinden şüphe ve kıyaslama

2023'teki bir HN başlığında bir solo kurucu, sürekli kendinden şüphe ettiğini ve takılı kaldığını, bazı günlerin harika, bazılarının korkunç geçtiğini yazıyor. Altındaki yanıtlarda ortak bir tablo var. Beş yıldır büyük ölçüde tek başına açık kaynak bir uygulama geliştirdiğini söyleyen biri, hafta sonları çalışmadığında kaçırma korkusu yaşadığını, çok çalıştığında da ailesine vakit ayırmadığı için suçluluk duyduğunu anlatıyor. Ona iyi gelen şey, zaman zaman fikir alışverişi yapabildiği, en azından onu dinleyen arkadaşları olmuş.

Arvid Kahl'ın psikolog Dr. Julie Gurner ile yaptığı söyleşi bu konuya doğrudan giriyor. Gurner, başarı hikâyelerinin çoğunun istisna olduğunu, bu yüzden kıyaslamayı sınırlamak gerektiğini söylüyor. Kendine güveni geri kazanmak için de küçük meydan okumalar öneriyor: ertelediğin bir telefonu açmak gibi, seni biraz zorlayan ama yapabileceğin işler. Her biri, kafandaki olumsuz bir düşünceyi çürütüyor.

Kahl da aynı söyleşide bir döngü tarif ediyor. Kurucular kendilerinden çok ileride gördükleri insanlardan uzaklaşıyor, sonra övgüyü kabul etmekte zorlanıyor ve bu da yalnızlığı derinleştiriyor.

Tuzak 4: Daha çok çalışmayı çözüm sanmak

Yalnız ve kaygılı olduğunda ilk refleks genelde daha çok çalışmak oluyor. 2022'de HN'de açılan "Tükenmiş SaaS kurucusu" başlığı bunun nereye varabileceğini gösteriyor. Kurucu, işinin maddi olarak iyi gittiğini ama haftada 60–70 saat çalıştığını, çok yalnız ve mutsuz olduğunu yazıyor.

Gelen yanıtların çoğu aynı yöne bakıyor: bu saatler çok fazla. Biri işin ne kadar süre daha az müdahaleyle yürüyebileceğini test etmeyi öneriyor. Bir başkası, büyük yaşam değişikliklerine girişmeden önce bir terapistten destek almayı tavsiye ediyor.

Julie Gurner de söyleşide aynı noktaya basıyor: uyku, hareket ve dinlenme işi yavaşlatmıyor, tersine daha net ve hızlı çalışmanı sağlıyor. Onun cümlesiyle: "you are the most important asset of your business", yani işinin en önemli varlığı sensin. Kahl da haftada 80 saat çalışmayı yücelten kültürü eleştiriyor ve zamanla birikerek büyüyen küçük adımları savunuyor.

Tuzak 5: İnsanların arasında ama kimseyle değil

Birçok kişi yalnızlığa çözüm olarak kafede ya da ortak çalışma alanında çalışmayı deniyor. Bu biraz işe yarıyor, ama tek başına yetmiyor.

2017'deki HN başlığında kendi işine geçeli beş hafta olan bir kurucu, sadece insanların arasında olmak için bir markette çalışmaya başladığını anlatıyor. Kimseyle konuşmasa bile bunun bir şey olduğunu söylüyor. Aynı başlıkta başkaları, birlikte sessizce çalışılan görüntülü odaları ve odak oturumu servislerini öneriyor.

Yani mekânı değiştirmek iyi bir başlangıç. Ama asıl ihtiyaç, işini anlayan ve sana düzenli soru soran insanlar.

İşe yarayan düzenler

Topluluklarda en çok önerilen üç düzen var.

Küçük bir mastermind grubu. MicroConf'un tanımıyla benzer aşamada olan, düzenli buluşan, işlerini paylaşan ve birbirine hesap soran küçük bir kurucu grubu. Türkiye'de bunu kurmak için büyük bir organizasyona gerek yok. Benzer aşamada üç ya da dört kişi bul. Örneğin biri kafeler için sadakat kartı uygulaması yapıyor, biri muhasebe ofislerine belge toplama aracı, biri de yerel bir kitapçı için sipariş sistemi. Her pazartesi akşamı 45 dakika görüntülü buluşun. Herkes üç şey söylesin: geçen hafta ne söz verdi, ne yaptı, bu hafta ne yapacak.

Herkese açık ilerleme paylaşımı. WIP adlı kurucu topluluğu, üyelerini her gün küçük ilerlemelerini paylaşmaya teşvik ederek ürün çıkarma alışkanlığı kazandırmaya çalışıyor. Aynı topluluktaki bir tartışmada Tim Jones, girişimini anlatmak için haftalık bir bülten başlattığını, başta zorlandığını ama beklemediği kadar destek gördüğünü yazıyor.

Herkese açık bir tarih. "Ya çıkar ya bırak" tarzı taahhütlerin mantığı basit: çıkış tarihini başkalarının önünde söylediğinde, o tarihi sessizce kaydırmak zorlaşır. Birinin "bu hafta ne çıkardın?" diye soracağını bilmek bile çoğu zaman yeterli bir itki olur. Tershane'deki 30 günlük dönemler de bu fikre dayanıyor: belli bir tarih, belli bir hedef ve seni takip eden insanlar.

Uyarı işaretlerini erken fark et

Gurner, tükenmişliğin erken işaretlerinden birinin işine karşı artan alaycılık olduğunu söylüyor. "Zaten kimse kullanmayacak" ya da "bunun ne anlamı var" gibi cümleleri sık kurmaya başladıysan, bunu ciddiye al.

Bir de şunu unutma: yalnızlık, kaygı ya da çökkünlük uzun süredir devam ediyorsa, kurucu topluluğu bir uzmanın yerini tutmaz. HN'deki tükenmiş kurucuya en çok önerilen şey de buydu: önce destek al, sonra büyük kararlar ver.

Bu hafta yapılacak

Benzer aşamada üretim yapan iki ya da üç kişiye yaz ve haftalık 45 dakikalık bir görüşme öner.
Bu haftanın tek hedefini o gruba ya da herkese açık bir yere yaz.
Haftada en az bir gün evden çıkıp başka insanların olduğu bir yerde çalış.
Bu hafta kaç saat çalıştığını not et. 50 saati geçiyorsa gelecek hafta için bir sınır koy.
Ertelediğin küçük ama zorlayıcı bir işi seç ve bitir.

Sık sorulanlar

Ortak bulamıyorum, tek başına devam etmek hata mı?

Değil. Birçok başarılı ürün tek kişi tarafından çıkarıldı. Önemli olan, bir ortağın sağlayacağı hesap sorma ve fikir alışverişi ihtiyacını başka bir yoldan karşılaman. Mastermind grubu bunun için iyi bir yol.

Mastermind grubunda kimler olmalı?

Seninle benzer aşamada olanlar. Henüz gelir elde etmeyen biriyle yıllık milyonlarca lira kazanan birinin haftalık dertleri aynı değil. Üç ile beş kişi iyi bir sayı.

İlerlemeyi herkese açık paylaşmak rakip çekmez mi?

Böyle bir risk var, ama erken aşamada çoğu kurucu için asıl sorun rakip değil, ürünü bitirememek. Paylaşmak istemediğin teknik ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsin. Sadece ne yaptığını ve ne yapacağını yazman yeterli.

Motivasyonum tamamen bitti, ne yapmalıyım?

Önce dinlen ve hareket et. Sonra çok küçük bir görev seç ve bitir. Durum haftalarca sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek al.

Dayanak

Ask HN: I'm lonely. Are there any video chat support groups for solo founders? — Hacker News: Yalnızlık deneyimleri, mastermind grubu önerisi ve birlikte çalışma odaları.
Ask HN: Solo founders, How do you deal with self-doubt and being overwhelmed? — Hacker News: Kendinden şüphe, kaçırma korkusu ve arkadaş desteği.
Ask HN: How do you maintain your mental health as a solo founder? — Hacker News: Tam zamana geçince düşen motivasyon ve hesap verecek kimsenin olmaması.
Ask HN: Burned out SaaS founder: how to go minimal — Hacker News: Haftada 60–70 saat, yalnızlık ve terapi önerisi.
The boring technology behind a one-person Internet company — Hacker News tartışması: Tek kişilik şirket yönetmenin yalnızlığı üzerine yorum.
Dr. Julie Gurner — Founder Mental Health 101 — Arvid Kahl, The Bootstrapped Founder: Kıyaslama, küçük meydan okumalar, sağlık ve tükenmişlik işaretleri.
Founders at $0–10K ARR — MicroConf: Mastermind grubunun tanımı ve hesap vermenin önemi.
What advice could you give yourself in the beginning of your maker path? — WIP: Günlük ilerleme paylaşımı ve herkese açık yazmanın etkisi.