Mesaiden sonra ürün yapmak: haftalık zaman planı

Akşam 19.00'da eve giriyorsun. Yemek, ev işi, biraz telefon derken saat 22.00 oluyor. Bilgisayarı açıyorsun ama kafan boş. Ürün yapmak isteyen ve maaşlı bir işte çalışan çoğu insanın haftası böyle geçer.

İyi haber şu: tanınan solo kurucuların çoğu da ilk ürününü tam olarak bu koşullarda, mesai sonrasında ve hafta sonlarında çıkardı. Kötü haber: bunu "boş zamanım olunca bakarım" diyerek yapan neredeyse yok. Hepsinin bir düzeni vardı.

Bu yazıda Hacker News tartışmalarından, Rob Walling, Arvid Kahl, Justin Jackson ve Pat Walls gibi bu yoldan geçmiş kişilerin anlattıklarından derlediğimiz gerçekçi bir haftalık planı bulacaksın.

Önce gerçekçi bir sayı koy

Mesai sonrası ürün yapan insanların anlattığı saatler çok farklı. 2012'deki bir Ask HN tartışmasında bir kullanıcı, haftada yaklaşık 42 saat çalıştığı bir girişimden çıktıktan sonra akşam 18.00'den gece 01.00'e kadar kendi projesine oturduğunu yazmış. Aynı başlıkta iki çocuklu bir baba da haftada en az dört gece, çocuklar uyuduktan sonra 21.00 ile 01.00 arasında çalıştığını anlatıyor.

Bunlar uç örnekler ve uzun süre sürdürülebilir değil. Arvid Kahl, The Bootstrapped Founder'daki yazısında daha sıradan bir tablo çiziyor: tam zamanlı iş, üstüne akşam ya da sabah erken saatlerde bir saat kadar yan proje. Kahl bunu en yaygın başlangıç noktası ama aynı zamanda en yorucu düzen olarak tanımlıyor.

Bu iki uç arasında makul bir orta yol var. Bu yazıdaki plan onu hedefliyor: haftada 7 ile 10 saat. Az görünebilir. Ama her hafta düzenli gelen 8 saat, bir ayda bir kere yapılan 30 saatlik koşudan daha çok iş çıkarır.

Enerjinin olduğu saati bul

Saat sayısından daha önemli olan, o saatlerde kafanın çalışıp çalışmadığı. Aynı HN tartışmasında bir kullanıcı, yaratıcı iş için enerjisinin sınırlı olduğunu, bu yüzden sabah 05.00'te kalkıp işe gitmeden önce kendi projesine çalıştığını anlatıyor. Bedelini de saklamıyor: öğleden sonra işte yavaşlayabiliyorsun.

Justin Jackson, dört çocuğu ve tam zamanlı işi varken yan projelerini nasıl yürüttüğünü anlattığı yazısında üç zaman cebi sayıyor: çocuklar yattıktan sonrası, sabah erken saatler ve öğle arası. Öğle arasında bir kafeye gidip 50 dakika yazdığını söylüyor.

Kendi haftanı düşün. İstanbul'da servisle ya da metroyla işe gidip gelen biri günde bir buçuk saati yolda geçirebiliyor. Bu süre kod yazmaya uygun olmayabilir. Ama kullanıcı mesajlarına cevap vermek, bir sonraki oturumun görev listesini yazmak ya da rakip ürünlere bakmak için gayet uygun.

Haftalık plan: 8 saatlik bir şablon

Aşağıdaki şablonu kendine göre değiştir, ama yapıyı koru: kısa hafta içi oturumlar, bir uzun hafta sonu bloğu ve bir tam boş gün.

• Pazartesi (30 dk): Haftanın planı. Bu hafta biten tek bir şeyi seç ve küçük görevlere böl.
• Salı (90 dk): Derin çalışma. Kod, tasarım ya da içerik, yani asıl üretim.
• Çarşamba: Boş. Spor, aile, uyku.
• Perşembe (90 dk): Derin çalışma. Salı başladığın işi bitir.
• Cuma (20 dk): Haftayı kapat. Ne bitti, ne kaldı, not al.
• Cumartesi (3–4 saat): Uzun blok. Hafta içi sığmayan büyük parça, yayına alma ya da kullanıcılarla görüşme.
• Pazar: Tamamen boş.

Toplam yedi ile sekiz saat ediyor. Akşam oturumlarını 90 dakikayla sınırlaman bilinçli bir seçim. Rob Walling ve Dave Rodenbaugh, Startups for the Rest of Us'ın 612. bölümünde bu konuyu konuşurken tükenmişliğin "olursa" değil "ne zaman" meselesi olduğunu söylüyor. Rodenbaugh artık verimi düştüğü anda bıraktığını, saatleri zorlamadığını anlatıyor.

Her oturuma tek bir görevle gir

Az zamanı olan birinin en büyük düşmanı, bilgisayarı açıp "nereden başlasam" diye 20 dakika kaybetmek. HN'deki aynı tartışmada bir kullanıcı basit bir yöntem öneriyor: yapılacaklar listesindeki her maddenin yanına tahmini süresini yaz, sabah rahatça bitirebileceğin birini seç, bitir ve işe git. Bir başkası daha da kısa söylüyor: her gün bir şey yap, sadece bir yazı boyutunu değiştirmek olsa bile.

Justin Jackson da benzer bir sistem kullanıyor. Hafta başında küçük ve bitirilebilir görevleri bir listeye yazıyor, her gün bunlardan sadece birini "şu an" sütununa taşıyıp bitiriyor.

Pratikte şöyle: Pazartesi akşamki 30 dakikada salı ve perşembe oturumlarının görevlerini yazarsın. Salı akşamı oturduğunda düşünmezsin, sadece listedekini yaparsın.

Neyi bırakacağına karar ver

Zaman bir yerden gelecek. Justin Jackson televizyonu, gazeteyi ve video oyunlarını bıraktığını açıkça yazıyor. HN'de 2022'de açılan "tam zamanlı iş, aile ve yan proje" başlığında yeni baba olmuş bir kullanıcı daha dürüst bir hesap yapıyor: bu dönemde iki büyük ve iki küçük şeye yer olduğunu, kendisi için büyüklerin iş ve çocuk olduğunu söylüyor. Ona göre yan proje koşturması, başka şeyleri ihmal etmeden mümkün değil.

Rodenbaugh da aynı podcast bölümünde benzer bir uyarı yapıyor: aile, iş ve yan proje aynı anda yürüyorsa en az biri aksar. Partnerini ihmal etmek de sürdürülebilir bir çözüm değil.

Bu yüzden planı yaparken evdekilerle konuş. Çarşamba ve pazarın neden boş kaldığını onlar da bilsin. Cumartesi bloğunu birlikte belirleyin.

İşvereninle aranda net bir çizgi çek

Ürünü maaşlı bir işin yanında yapıyorsan, iş sözleşmeni oku. Arvid Kahl, bazı sözleşmelerin çalışanın yaptığı her şeyin sahipliğini işverene verdiğini hatırlatıyor ve iş ile yan proje için ayrı bilgisayar kullanmayı öneriyor. HN'de şirket kurmayı soran bir kullanıcıya verilen cevaplardan biri de aynı noktaya basıyor: rekabet yasağı maddesine bak, iş bilgisayarını kullanma, işyerinin müşterilerinden uzak dur.

Türkiye'de de iş sözleşmelerinde fikri mülkiyet ve rekabet yasağı maddeleri bulunabiliyor. Emin değilsen bir hukukçuya danış. Mesai saatinde, şirket bilgisayarında kendi ürününe kod yazmak hem etik hem de hukuki açıdan sorun çıkarabilir.

Mesai sonrasına uygun küçüklükte bir ürün seç

Haftada sekiz saatle her ürün çıkmaz. Rob Walling'in "merdiven" yaklaşımı tam bu durumu anlatıyor. Walling ilk ürünün tek başına bir SaaS olmamasını, mevcut bir ekosisteme eklenti gibi küçük bir şey olmasını öneriyor: bir WordPress eklentisi, bir Shopify uygulaması, bir e-kitap ya da kurs. Ayrıca tek bir trafik kanalına odaklanmayı söylüyor.

Türkiye'den örnek düşünelim. Bir lojistik firmasında çalışan biri, nakliyecilerin sefer takibi için kullandığı bir tabloya eklenecek basit bir şablon ya da küçük bir araç yapabilir. Bir ilkokul öğretmeni, veli toplantısı randevularını düzenleyen tek sayfalık bir araç çıkarabilir. Bunlar mesai sonrası bitirilebilecek büyüklükte işler.

Pat Walls, Starter Story'yi tam zamanlı mühendislik işinin yanında, akşamları ve hafta sonları büyüttüğünü anlatıyor. 2018'deki bir röportajda daha önceki girişiminin zorlanmasının bir nedeninin, ekipteki herkesin tam zamanlı işi olması ve satış görüşmeleri ile hata düzeltmeleri için mesaiden kaçmak zorunda kalmaları olduğunu söylüyor. Yani ürünün mesai saatinde senden sürekli müdahale isteyen bir yapıda olmaması da önemli.

İşi ne zaman bırakmalısın?

Bu sorunun herkes için geçerli bir cevabı yok, ama işe yarar ölçütler var. Startups for the Rest of Us'ın 612. bölümünde Rodenbaugh, tam zamana geçmeden önce kendine tekrarlayan gelirin serbest çalışma gelirinin yüzde 80'ine ulaşmasını hedef koyduğunu anlatıyor. Rob Walling ise ürünlerinden aylık 8–9 bin dolar gelince ayrıldığını, bunun danışmanlık gelirinin altında olduğunu, ama ailesinin o dönemki ihtiyaçları mütevazı olduğu için yettiğini söylüyor. İkisi de ayın düzenli olarak hesaplanmasının ve bir geri dönüş planının önemini vurguluyor.

Arada bir basamak da var. Walling bir dönem işini yüzde 80'e indirdiğini anlatıyor. Arvid Kahl ise yarı zamanlıya geçmeyi düşünenlere kısa günler yerine tam boş günler almayı öneriyor. Yoksa daha az maaşla iki işe birden kafa yormaya devam ediyorsun.

Sana uyarlanmış hali şu: aylık zorunlu giderlerini TL olarak çıkar. Ürünün döviz kazanıyorsa kur değişimini, TL kazanıyorsa enflasyonu hesaba kat. Ürün geliri birkaç ay üst üste bu giderin büyük kısmını karşılamadan istifa etme.

Bu hafta yapılacak

1. Geçen haftanı saat saat yaz ve ürüne ayırabileceğin gerçek boşlukları işaretle.
2. Yukarıdaki şablondan kendi haftanı çıkar. İki hafta içi oturum, bir hafta sonu bloğu ve bir tam boş gün olsun.
3. Pazartesi akşamı bu haftanın tek hedefini belirle ve onu 90 dakikalık parçalara böl.
4. İş sözleşmeni açıp fikri mülkiyet ve rekabet yasağı maddelerini oku.
5. Planı evdekilerle paylaş, cumartesi bloğunu birlikte sabitleyin.

Sık sorulanlar

Haftada beş saatle ürün çıkar mı?

Küçük bir ürün çıkar. Rob Walling'in önerdiği gibi tek başına bir SaaS yerine bir eklenti, şablon ya da dar bir araçla başlarsan beş saat yeterli olabilir. Önemli olan saatlerin her hafta gelmesi.

Sabah mı çalışmalıyım, akşam mı?

Kafanın en açık olduğu saatte. HN'deki kurucuların bir kısmı sabah erkenden, bir kısmı çocuklar uyuduktan sonra çalışıyor. İki hafta ikisini de dene, hangisinde daha çok iş bitirdiğine bak.

Çok yorgunum, oturumu atlarsam ne olur?

Bir oturumu atlamak sorun değil. Sorun, atlamanın alışkanlığa dönüşmesi. Yorgun olduğun akşam 20 dakikalık küçük bir görevi bitir ve kapat. Zinciri koparmamak, o akşam çok iş çıkarmaktan daha değerli.

Ürünü işyerindeki bir sorundan esinlenerek yapabilir miyim?

Fikir olarak mümkün olabilir, ama işverenin bilgisini, müşterilerini ya da kaynaklarını kullanmamaya dikkat et. Sözleşmende ne yazdığından emin değilsen bir hukukçuya danış.

Dayanak

• Ask HN: How do people work on their side projects with regular full-time jobs? — Hacker News: Gece ve sabah çalışma düzenleri, görev listesi ve "her gün bir şey yap" önerileri.
• Ask HN: How do you manage a fulltime job+family+side project at the same time? — Hacker News: Yeni bir babanın "iki büyük, iki küçük öncelik" hesabı.
• Paying the Bills While Building Your First Indie Business — Arvid Kahl, The Bootstrapped Founder: Mesai yanında günde bir saat, iş sözleşmesi, ayrı bilgisayar ve yarı zamanlıda tam gün önerisi.
• Episode 612: Balancing a Side Project and Going Full-time — Rob Walling & Dave Rodenbaugh, Startups for the Rest of Us: Tükenmişlik, aile dengesi ve işten ayrılma ölçütleri.
• The Stair Step Approach to Bootstrapping — Rob Walling, MicroConf: Küçük ilk ürün, tek trafik kanalı ve zamanını geri satın alma fikri.
• Where do you find the time for side-projects? — Justin Jackson: Sabah erken, öğle arası ve haftalık görev panosu yöntemi.
• Founder Interviews: Pat Walls of Starter Story — Hackernoon: Starter Story'nin akşamları ve hafta sonları büyütülmesi.